-
fenci.gen.tr
 
 
   

MENÜ
  FEN FEN BİLİMLERİ MENÜSÜ
fen Fen Yazılıları (5-6-7-8.Sınıf)
Bilim Uygulamaları Yazılıları
BEP Yazılı Soruları
Fen Planları (Yıllık-Günlük-Bep)
Fen Zümre Toplantı Tutanakları
Fen Şube Toplantı Tutanakları
Fen Sunu ve Slaytları
Fen Çalışma Kağıtları
Önce Konu-Sonra Soru
Fen TEST Soruları İndir
Fen Konu Özetleri-1
Fen Konu Özetleri-2
Bilim,Fen ve Teknoloji Kulübü
MEB Kazanım Testleri (Tüm Yıllar)
LGS Denemeleri
PYBS Soruları ve Cevapları
Fen Ders Kitapları


İLETİŞİM
Bize Ulaşın
Öğretmen Grubumuz-1
Öğretmen Grubumuz-2

 

Etkili Fen Bilgisi Öğretimi
  Yazılar || Eğitim Yazıları
   Etkili Fen Bilgisi Öğretimi


Etkili Fen Bilgisi Öğretimi

 

Tuğba Can

İDV Özel Bilkent İlköğretim Okulu,

Doğu Kampus, Bilkent 06800, Ankara

tcan@bilkent.edu.tr

 

İlköğretimde fen bilgisi eğitimiyle, öğrencilerin içinde yaşadıkları yakın ve uzak çevreyi yaşam, fizik ve yer bilimleri açısından tanımaları amaçlanır. Öğrenciler bilimsel yöntemi kullanarak soru sormayı, araştırma yapmayı, problem belirlemeyi, gözlem yapmayı, incelemeyi, hipotez kurmayı, deney yapmayı, veriler toplayıp bunları analiz etmeyi ve sonuçlarla genellemelere varmayı öğrenirler.

 

Ülkemizde ilköğretim fen bilgisi eğitimiyle ilgili ciddi sorunlar vardır. Prof. Ayla Gürdal'ın ilköğretimdeki fen bilgisi dersiyle ilgili saptamalarının yer aldığı raporda şunlar dile getirilir:

?Okullardaki fen eğitimi çocukların merakını ve araştırıcılığını köreltiyor İlköğretim okullarının çoğunda fen laboratuvarı lüzumsuz görülmüş, açılan laboratuvarlar da kapatılıp dersane yapılmış Dolaplara yerleştirilen aletlerin çoğu bozuk veya işlemez durumda. Dolaplarda kuvvetli bir mıknatıs dahi yok. Neyi gösterdiği, neden yapıldığı, ne sonuç bulunduğu ve günlük hayatla bağlantısı anlaşılamayan "gösteri deneyleri" yasak savmadan öteye geçemiyor. Fen dersleri tahta-tebeşir tekniğiyle, doğa gerçeğinden kopuk, kuru, arada problem çözme, tanımlar yapıp yazdırma, arada soru sorup cevap alma şeklinde, yerleşik öğrenim düzeni içinde işleniyor. Bu haliyle fen eğitimi öğretmen merkezli, ezberci ve otoriter. Öğrencinin kendine güvenip yaratıcı fikirler üretmesine, kişiliğinin gelişmesine imkan vermiyor.?

 

YÖK/DÜNYA BANKASI Milli Eğitimi Geliştirme Projesi raporundaysa ülkemizin fen eğitimi alan öğrencilerinin uluslararası düzeyde başarılarının düşük olduğu belirtilir:

?Ülkemizde fen eğitimi alan öğrencilerimizin uluslararası düzeyde başarılarının düşük oluşu da yeni öğretim yaklaşımlarına yönelmeyi zorunlu kılmaktadır. Her şeyin hızla değiştiği bu çağda bilim ve teknoloji en önemli ögelerdir. Bu nedenle fen öğretiminin yapıldığı dersler daha da önem kazanmaktadır. Toplumlarda bireylerin aldığı eğitimle yaşantıları doğrudan etkileyen olaylara ilişkin bilgileri çoğunlukla yetersizdir. Okulda öğretilen fen bilgisi ile öğrenciler, bilim ve teknolojinin egemen olduğu dünyada, yaşam için gerekli bilgi ve beceriyi kazanamamaktadır. Belki de fen eğitimindeki en önemli sorun, okulda öğrenilenlerin yaşama geçirilememesidir. Yaygın eğitim anlayışında dersler bilginin öğrenilmesine ağırlık verir. Fen eğitiminde de yalnızca kuramsal bilgilere ağırlık vermek, eğitimin gerçek dünya ile bağlarını zayıflatmıştır. Oysa yaşama dönük gerçek problem ve sorular fen öğretimine yön vermelidir. Öğrenciler en iyi yaparak öğrenirler.?

 

Araştırmalar gösteriyor ki, günümüzde fen bilgisi eğitimi fen okur-yazarlığına dayalıdır. Fen okur-yazarlığı öğrencilere varolan bilgileri aktarmaktan çok bilgiye ulaşma becerilerini kazandırır. Bu da üst düzey zihinsel süreç becerileriyle olur. Elde edilen beceriler öğrencilerin fen ve teknoloji alanındaki meslek eğitimine temel oluşturur. İşte bu yaklaşımlar ve ülkemizdeki ilköğretim fen bilgisi eğitimindeki sorunlar nedeniyle kitaplardaki kuru bilgiden uzak, ezbersiz, etkin öğrenme ortamının şekillendirdiği, öğrenci merkezli bir etkili fen bilgisi öğretimi zaruridir.

 

Etkili fen bilgisi öğretmiyle öğrenci önce dersi sever.  Derste etkindir. Yaparak  yaşayarak öğrenir. Gözlem yapar, inceler, araştırır ve deney yapar. Bilgiyi kendisi keşfeder ve bulur. Öğrendiği bilgiyi yorumlar, öğrendiği bilgiden kuşku duyar, geçmiş deneyimleriyle ve günlük yaşamla bağlantı kurar, öğrendiği bilgiyi uygular, öğrendiği bilgiyle yaşamını şekillendirir ve karşılaştığı problemleri çözer.  Öğrenci öz denetimini geliştirir; fikrini söyleyebilir ve savunabilir, karar verebilir, sorumluluk alabilir. Grup çalışmalarına katılır, bilgilerini paylaşır. Bilgiye ulaşmayı, düşünmeyi, yaşam boyu öğrenmeyi öğrenir. Yavaş öğrenenlere de ve üstün yetenekli öğrencilere de zaman ayrılır. Hiperaktif, dikkat eksikliği olan ya da fen bilgisini anlamakta güçlük çeken, öğrencinin etkili öğretimle performansı artarken, fen bilgisine ilgili, meraklı öğrencinin ek çalışmalarla ilgisi pekişir, istediği konularda uzmanlaşır. Öğrencinin sınıf içi ve dışındaki olumsuz davranışları azalır.

 

Etkili fen bilgisi öğretimi İDV Özel Bilkent İlköğretim Okulu 4 ve 5. sınıflarda aşağıdaki planla uygulanır:

 

İDV Özel Bilkent İlköğretim Okulu?nda 4. ve 5. sınıf Fen Bilgisi dersi branş öğretmeni tarafından, haftada 3 saat işlenir. Dersin amacı, Milli Eğitim Bakanlığı Fen Bilgisi programı kapsamında etkili öğretim teknikleri, etkili sınıf yönetimi ve alternatif değerlendirme uygulamalarıyla öğrenci merkezli, çağdaş bilim eğitimi vermektir. Bu doğrultuda;

 

4 ve 5. sınıf programlarının belirli bir ismi vardır.

4. Sınıflar: Bilim Dedektifleri İş Başında

5. Sınıflar: Ben Bir Bilim Adamıyım

Buradaki amaç öğrenciyi motive edecek bir kurgulamanın öğretim yılı boyunca devam etmesidir. Bu kurgu, 4. sınıfta hazırlanan Fen Bilgisi defter-kitapda yer alan bilgi arama etkinliklerinin (Madde dedektifliği gibi) kütüphanede yapılması ya da defter-kitapdaki bulmacaların çözülmesi şeklinde ve sınıfta soru-cevap tekniğiyle beraber ?siz bir dedektifsiniz? sözel pekiştireçleriyle uygulanır. 5. sınıftaysa öğrenciler Bilim Çocuk dergisinin verdiği bilim adamı kartlarından birini seçerek o bilimadamı olurlar ve onu araştırırlar. Fen Bilgisi defter-kitabında yer alan ünite konularıyla ilgili çalışan bilimadamlarını da kütüphane etkinliğiyle araştırırlar.

 

Program etkinlikler yoluyla uygulanır.

Etkinlik, beyin fırtınası yoluyla konu öncesi bilgileri tarama, deney ya da model yapma, konuyla ilgili video filmi, power point sunumu, slayt, ünite CD?si izleme, kütüphanede araştırma yapma ya da konuyla ilgili bilgisayar oyunlarına katılma, okul çevresi ya da ilgili kurumlara gezi, bulmacalar, oyunlar, kavram ve zihin haritalarını uygulama şeklinde olabilir. Mümkün olduğunca düz anlatım tekniğinden kaçılıp günümüz görsel algılaması yüksek öğrencisine hitap eden ezberin değil, uygulama, araştırma ve yaşamanın yoğunlukla kullanıldığı bir sistem hedeftir. Dersler çoğunlukla donanımlı Fen laboratuvarında, sınıfta, grup çalışmalarına uygun konuyla ilgili en az 5 kitabın olduğu kütüphanede ya da konularla ilgili okul çevresine ya da kurumlara gezilerle yapılır. Derslerde yapılan etkinlikler diğer zümrelerle de işbirliği yapılarak ünite sergileriyle meyvesini verir. Virüsler, Bakteriler, Protistler, Mantarlar Konuşuyor karikatür sergisi ya da Toprak Altında ve Üstünde Yaşayan Canlılar resim sergisi gibi.

 

Fen Bilgisi kitap-defteri kullanılır

Günümüz öğrencisi yazmayı sevmez. Üstelik gittikçe artan branşlaşma sebebiyle her öğretmenin isteklerine yanıt vermek içinden çıkılmaz bir problemdir. Bu problemleri çözmek için Fen Bilgisi programı kapsamında ders kitap-defteri hazırlanmıştır. Bu, ne kitaptır ne defter! Öğrencinin işlenen konuyu yazması yalnızca zaman kaybıdır ve öğretime çok da katkı sağlamaz. Defter-kitapda bilgiler hazırdır. Öğrenciye yazdırılmaz. Öğrenci etkinlik çerçevesinde deney sonucunu, bir yapının bölümlerini, örnekleri, araştırma sonucunu yazar, yani; boşlukları doldurur. Bu şekilde öğrenci sözel olarak derse daha çok katılır, bilgilerini arkadaşlarıyla paylaşır. Fen Bilgisi dersinde tek bir kaynak kullanılmaz. Her şey; kaynak kitaplar, kişiler, kurumlar vb. öğrenciye yardımcıdır. Bunlara defter-kitabın ünite başlangıçlarında yer verilir.

 

Her sınıfta Fen Bilgisi panosu vardır.

Öğrencinin öğrenme sürecine etkin katılması için sınıf içinde fen panoları oluşturulmuştur. Bu panolarda her ünitenin adı ve konu başlıkları duyurulur. Ayrıca bu panoda her öğrencinin adının yazılı olduğu bir çizelge vardır. Bu çizelge ne işe yarar? Öğrencilere ödev az verilir ve verilen ödevler çoğunlukla günlük yaşamla ilgilidir. Hava durumunu izlemek, evdeki sıvıların kaplarına bakarak üzerlerinde yazan hacimleri not etmek, meyve sularından karışımlar hazırlamak gibi. Öğrencinin işlenen konularla ilgili kendi başına ödev yapması beklenir. Bunlara ekstra çalışmalar denir. Öğrenci bu ekstra çalışmaları yaparak ?sticker? kazanır. Kazandığı sticker panodaki çizelgeye işlenir. Sticker uygulaması, öğrencinin bireysel performansını yansıtır. Üstelik bu performans değerlendirmesinde öğrenciler çoklu zeka yöntemiyle karşı karşıyadırlar. Öğrenciler ekstra çalışmalarında işlenen konularla ilgili deney, araştırma, röportaj yapmayı, model, karikatür hazırlamayı, şarkı, şiir yazmayı, drama oynamayı ya da sonunda ürün veren herhangi bir çalışmayı tercih edebilirler. Yapılan ekstra çalışmalar panoda sergilenir. Öğrencilere ekstra çalışma yapmaları için defter-kitabın ünite başlangıçlarında fikirler verilir.

 

Öğrenciler Alternatif Yöntemlerle Değerlendirilir

Fen Bilgisi dersinde her öğrencinin başarılı olması beklenmez. Bireysel farklılıklar göz önünde bulundurulur. Öğrenciden tek beklenen çabadır. Bu çaba öğrencinin başarısının %50?sini etkiler. Her ünite için 4 not verilir. Bir sözlü notunu  mini sınavların ortalamasından alır. Mini sınavlar bilgisayarda, 2 haftalık periyotlarla yapılır. Öğrenci anında notunu öğrenir ve sınavla ilgili geribildirim alır. İkinci sözlü notunu öğrenci kendine verir. Bunun için her ünite sonunda 5 bölümden oluşan ?Kendini Değerlendirme? formunu doldurur. Bu şekilde öğretim sürecinde kendi sorumluluğunu alır. Eksik yönlerini ve bunları değiştirebileceğini farkeder. Bir yazılı notu Ölçme Değerlendirme birimiyle ortak hazırlanan kavrama düzeyinde sorular içeren ünite sınavıyla verilir. İkinci yazılı notu öğrencinin her ünitede yaptığı ekstra çalışmalarla verilir. Bir ünitede 10 sticker toplayan öğrenci yazılı notu alarak 5 alır. Bu performans değerlendirmesi Fen Bilgisi?ne ilgi duyan öğrencileri daha çok daha çok çalışmaya teşvik ederken, ilgi duymayan öğrenciler yeterli çalışmayı göstererek dersde başarılı olabilirler. Eksikleri olan öğrenciler için belirli saatlerde ek dersler yapılır.

 

Program Dışı Etkinliklere Yer Verilir

Okulumuzda düzenlenen Bilimsel Proje Yarışması, ulusal TÜBİTAK Buluş Şenliği, uluslararası Eko-okul Projesi, Yaşayan Değerler Projesi gibi etkinliklere katılınır. Ayrıca gönüllü öğrencilerle akvaryumda tatlı su ekosistemini incelemek, robot yapmak, meteoroloji olaylarını takip etmek gibi bilimi sevdirme, bilimle uğraşma etkinlikleri bilim klübüyle sürdürülür.

 

Programın işlerliğini değerlendirmek amacıyla 107 öğrenciye ve 72 veliye 30 sorudan oluşan Fen Bilgisi dersi değerlendirme ölçeği uygulanmıştır. Hazırlanan ölçekte 7 kriter göz önünde bulundurulmuştur. Bunlar; öğrencilerin ve velilerin derse karşı tutumu, MEB Fen Bilgisi dersi öğretim programı, derslerin işlenişi, ders materyali (kitap-defter), ödevler, değerlendirme ve program dışı aktivitelerdir. Uygulanan değerlendirme formlarından alınan geribildirimler aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

 

Tablo1

KRİTERLER

ÖĞRENCİ (%)

VELİ (%)

olumlu

kararsız

olumsuz

olumlu

kararsız

olumsuz

Öğrencilerin derse karşı tutumları

84

9

10

87

7

7

MEB programı

75

16

11

70

20

10

Dersin işlenişi

80

12

8

79

15

6

Ders materyali (kitap-defter)

79

12

10

77

14

9

Ödevler

74

12

14

76

15

9

Değerlendirme

73

12

15

75

15

10

Program dışı aktiviteler

73

9

19

85

11

4

 

Buna göre; öğrencilerden %84?ü dersi sevdiğini ve başarılı bulduğunu söylerken, velilerin %87?si de Fen bilgisi dersine karşı düşünceleri olumlu yöndedir. Fen bilgisi ders programının içeriğini öğrencilerimizin %75?i velilerimizin de %70?si yeterli bulmaktadır. Dersin işleniş şekli ile alınan geri bildirimlerde ise öğrencilerin %80?ni, velilerin ise %79?u memnun düzeydedir. Öğrencilerin %79?u, velilerin ise %77?si fen bilgisi dersinde kullanılan defter ve kitabın uygun olduğunu söylerken, öğrencilerimizin %74?ü, velilerimizin de %76?sı da ödevleri yeterli bulmaktadır. Fen bilgisi dersindeki değerlendirme yönteminden hem öğrencilerimizin hem de velilerimizin  %75?i, memnun düzeydedir. Fen Bilgisi dersinde uygulanan program dışı aktivitelerden (Bilimsel Proje Yarışması, ulusal TÜBİTAK Buluş Şenliği, uluslararası Eko-okul Projesi, Yaşayan Değerler Projesi)  velilerimizin %85?i memnun olduğunu belirtmişlerdir.

 

Yukarıda elde edilen sonuçlardan hem öğrencilerin hem de velilerin İDV Özel Bilkent İlköğretim Okulu?ndaki etkili fen bilgisi öğretiminden memnun olduklarını söyleyebiliriz.

 

Kaynaklar

Doç Dr Alipaşa Ayas, Y Doç Dr Salih Çepni, Dr Derek Johnson, Prof Dr M. Fuat Turgut YÖK/Dünya Bankası Milli Eğitimi Geliştirme Projesi Hizmet Öncesi Eğitimi, Ankara, 1997

Prof. Dr. Ayla GÜRDAL, Fen Öğretiminde Metot ve Teknikler, İlköğretimde Fen/Fizik Eğitimi Sempozyumu ve İşlik Çalışması, Tekirdağ, 3-4 Haziran 2002

Gülşen BAĞCI KILIÇ, Dünyada ve Türkiye?de Fen Öğretimi, V. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Kongresi,  16-18 Eylül 2002, Ankara

Committee on Science Education K-12 Center for Science, Mathematics, and Engineering Education National Research Council, Take the First Steps Toward Science Education Reform, National Academy Press, 1998


[ Yazan : vuslat | Okunma : 10401 ]



Son 5 Yorum

Henüz Yorum Yazılmamış.
Siz bir tane yazın..



Yorum ekleyin..(Sadece üyeler)

Kodlar , Duygular (Smile'ler)

SON EKLENENLER
 

2021-2022 8.Sınıf Bilim Uygulamaları 2.Dönem 2.Yazılı-1

2021-2022 8.Sınıf Fen Bilimleri 2.Dönem 2.Yazılı-23

2021-2022 8.Sınıf Fen Bilimleri 2.Dönem 2.Yazılı-25

2021-2022 8.Sınıf Fen Bilimleri 2.Dönem 2.Yazılı-26

2021-2022 8.Sınıf Fen Bilimleri 2.Dönem 2.Yazılı-22

2021-2022 8.Sınıf Fen Bilimleri 2.Dönem 2.Yazılı-20

2021-2022 8.Sınıf Fen Bilimleri BEP 2.Dönem 2.Yazılı-1

2021-2022 8.Sınıf Fen Bilimleri 2.Dönem 2.Yazılı-17

2021-2022 8.Sınıf Bilim Uygulamaları BEP 2.Dönem 2.Yazılı-1

2021-2022 8.Sınıf Fen Bilimleri 2.Dönem 2.Yazılı-21

2021-2022 8.Sınıf Fen Bilimleri 2.Dönem 2.Yazılı-24

Tüm Dosyalar

Copyright © 2007-2021
www.fenci.gen.tr Sizinle 14 Yıldır Birlikte!
Hatırla :